“Цахилгааны инженер” сургалтын хөтөлбөр

 Эрчим хүчний салбар нь анх 1922 онд эрчим хүчний аж үйлдвэрийн үндсэн тавигдаж, улмаар 1932 онд анхны дулааны цахилгаан станцыг байгуулснаар эрчим хүчний цогц систем үүссэн түүхтэй. Улмаар бидний өдөр тутмын амьдрал, аж, хэв маягийг өөрчилж,  бизнес эрхлэх боломжийг бий болгож, уул уурхай, үйлдвэр аж ахуй, үйлчилгээний байгууллага болон сурч боловсрох  гэх мэт бүхий л салбарын хөгжил дэвшилтэй нягт холбоотойгоор хөгжсөөр ирэв.

 Монгол улсын эрчим хүчний салбар сүүлийн 20 гаруй жилд эрчимтэйгээрээ шинэчлэгдэн өөрчлөгдөж, үүний зэрэгцээ хүний нөөцийн бодлого чиглэл, боловсролын чиг хандлагад өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлага тулгарав. Зах зээл дээрх мэргэжлийн эрэлт, шаардлага болоод технологийн шинэ ололт, түүний хэрэглээтэй уялдсан боловсролын салбар дахь хүний нөөцийн сургалт хангалтгүй байгаа талаар ч мэргэжлийн салбарын төлөөллүүд дурдсаар ирлээ (King, 2015).

Япон улсын инженерийн боловсрол олгодог "Коосэн" тогтолцоог нутагшуулахаар бид 10 гаруй жилийг өнгөрүүлжээ. "Коосэн" нь зах зээлийг хамгийн түрүүнд мэдэрч, инженерийн шаардлагатай мэдлэгийг богино хугацаанд олгох зорилготой, боловсролын уян хатан тогтолцоотой нь түүний давуу тал болдог. Тийм ч учраас, дэлхийн 2-р дайны дараах Япон улсыг сэргээн босгоход шаардлагатай инженерүүдийг богино хугацаанд бэлтгэсэн боловсролын тогтолцоо болж үүсчээ. Мөн цаг хугацааны өөрчлөлтийг хамгийн түрүүнд мэдэрч, 1988 онд "Робокон" (NHK, 2016) буюу робот бүтээх уралдаан нь тус "Коосэн" сургуулиудын дунд үүсч гарсан нь өдгөө ABU Robocon-ы эхлэл болсон юм. Улмаар, 2019 онд DCON (DCON, 2020) буюу хиймэл оюун ухааны уралдаан ч, эдгээр сургуулиудыг түшиглэн Япон улсад эрчимтэйгээр дэлгэрч байна.

Эдгээрт үндэслэн Монгол Коосэн Теxнологийн Коллеж (МКТК) нь зах зээл дээр нэн шаардлагатай байгаа цахилгааны инженерийн салбарт анхаарлаа хандуулан 2016 онд Цахилгааны Инженерийн Тэнхимийг үүсгэн байгуулсан ба энэхүү хөтөлбөрийг дээрх зорилгын хүрээнд боловсруулсан.

1.     ХӨТӨЛБӨРИЙН  ТАНИЛЦУУЛГА

Xүснэгт 1. Хөтөлбөрийн танилцуулга

                                                                1.1.      Хөтөлбөрийн тодорхойлолт

     Монгол улсын эрчим хүчний салбар сүүлийн 20 гаруй жилд эрчимтэй шинэчлэгдэн өөрчлөгдөж, үүний зэрэгцээ хүний нөөцийн бодлого чиглэл, боловсролын чиг хандлагад өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлага тулгарав. Зах зээл дээрх мэргэжлийн эрэлт, шаардлага болоод технологийн шинэ ололт, түүний хэрэглээтэй уялдсан боловсролын салбар дахь хүний нөөцийн сургалт хангалтгүй байгаа талаар ч мэргэжлийн салбарын төлөөллүүд дурдсаар ирсэн.

       Орчин үеийн техник технологи, шинжлэх ухааны салбартай хөл нийлүүлэн алхаж, цахилгаан техникийн онол, туршлагыг хослуулан судална.  Төгсөгчдийг цахилгаан эрчим хүчний үйлдвэрлэл, дамжуулалт, цахилгаан хангамж, автоматжуулалтын бүхий л салбарын ажлын байрууд хүлээж байна. Бусад бүхий л инженер, техникийн салбаруудад цахилгаан техникийн онолын суурь мэдлэг чухал ач холбогдолтойгоос гадна, өөрийн үндсэн хөтөлбөрийн хүрээнд  цахилгаан электроник, программчлалын онолыг,  практик дээр үр дүнтэй суралцан, ашиглах үндсийг тавина.

Цаашлаад, цахилгаан эрчим хүчний чиглэлээр их дээд сургуулиудад үргэлжлүүлэн суралцах, судалгаа хийх боломжтой.

                                                                1.2.      Хөтөлбөрийн зорилго

Цахилгаан электроникийн онолын суурь ухагдахууныг нарийн ойлгож, цахилгаан эрчим хүчний аль ч салбарт хөрвөж ажиллах чадварыг эзэмших, программчлалын хэл, хиймэл оюун ухаан, өгөгдлийн сан зэргийг ойлгож үйлдвэр, системийн автоматжуулалт болон бусад салбарт ашиглах дадал, чадварыг эзэмших, инженерийн зураг төсөл боловсруулах чадвартай онолын болон практик дадал эзэмшсэн, задлан шинжих, оновчлон дүгнэх, шинийг санаачлах бүтээлч, багаар ажиллах, өрсөлдөх чадвартай, хамт олонч, хүнлэг ёс зүйтэй, тууштай бөгөөд манлайлах хүсэл эрмэлзэлтэй мэргэжилтэн бэлтгэх.

Хүснэгт 2. МКТК-ийн эрхэм зорилго

МКТК-ийн эрхэм зорилго

Уг зорилгын хүрээнд цахилгаан электроникийн онолын суурь ухагдахууныг нарийн ойлгож, цахилгаан эрчим хүчний аль ч салбарт хөрвөж ажиллах чадварыг эзэмшиж,  эрчим хүчний бүхий л салбарт ашиглах дадал, чадварыг эзэмшин, инженерийн зураг төсөл боловсруулах чадвартай онолын болон практик дадал эзэмшсэн, задлан шинжих, оновчлон дүгнэх, шинийг санаачлах бүтээлч, багаар ажиллах, өрсөлдөх чадвартай, хамт олонч, хүнлэг ёс зүйтэй мэргэжилтэн бэлтгэх зорилгоор уг хөтөлбөрийг боловсруулсан.

                                                                1.3.      Хөтөлбөрийн боловсролын зорилт (PEO[1])

Хөтөлбөрийн боловсролын зорилт нь МКТК-ийн эрхэм зорилгод уялдан  дараах байдлаар тодорхойлогдоно.

Зураг 3. Эрхэм зорилго ба хөтөлбөрийн зорилтын уялдаа

Хүснэгт 3. Хөтөлбөрийн боловсролын зорилтууд /PEO/ болон хөтөлбөрийн сургалтын  үр дүн /PLO/- ийн хамаарал

Хүснэгт 4. Сургалтын төлөвлөгөөний матриц

Хөтөлбөрийн сургалтын үр дүн PLOs ба хичээл хоорондын уялдаа холбоо

(U)-Understand-Ойлгох             (Ap)-Applying-Хэрэглэх             (An)-Analysing-Задлан шинэчлэх

(Ev)-Evaluating-Үнэлэх              (Cr)-Creating- Бүтээх                (R)-Remembering-Сэргээн санах

                                                                                     2.        СУРГАЛТЫН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ

Цахилгааны инженер хөтөлбөр нь ерөнхий суурь хичээл, мэргэжлийн суурь хичээл, мэргэжлийн хичээл гэсэн 3 хэсгээс тогтоно. Оюутанд заавал эзэмшүүлэх ерөнхий суурь хичээлээс гадна мэргэжлийн онолын болоод дадлагын зайлшгүй эзэмших шаардлагатай хичээлүүдийг сургалтын хөтөлбөрт тусган оруулсан.

1.     Ерөнхий суурь хичээл 77-оос дээш багц цаг байна. /Үүнд боловсррлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас тодорхойлсон дээд боловсролын сургалтын байгууллагад нийтээр заавал судлах хичээл, бүрэн дунд боловсролын цөм хөтөлбөрийн заавал судлах болон заавал сонгох хичээлийн багц цаг агуулагдана./

2.     Мэргэжлийн хичээл 90-ээс дээш багц цаг байна. /Бүрэн дунд боловсролын цөм хөтөлбөрийн сонгон гүнзгийрүүлж судлах болон дээд боловсролын мэргэжлийн суурь, мэргэжлийн хичээлийн багц цаг агуулагдана./

3.     ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР

Цахилгааны инженер хөтөлбөрийн сургалтын төлөвлөгөөнд заасан  нийт хичээл болоод тэдгээрийн уялдаа холбоог  Зураг 4-т үзүүллээ. Ногоон өнгөтэй дугуй дүрсээр, ерөнхий боловсрол эзэмших хүртэлх шаардлагатай ерөнхий эрдмийн агуулгыг багцалж харуулж байна. Инженерийн дипломын зэрэг буюу цахилгааны инженерийн салбарт инженер болох суурь шаардлага бүхий хичээлүүдийг цэнхэр өнгөтэй дугуй дүрсээр багцалж үзүүлж байна. Улаан дугуй дүрсээр, компьютерын ухааны аль нэгэн салбарт мэргэшихэд шаардлагатай хичээлүүдийг нэгтгэж харууллаа. Түүнээс гадна, ерөнхий суурь, мэргэжлийн заавал болон сонгон судлах хичээлүүдийг ногоон, 2 төрлийн цэнхэр, 2 төрлийн улаан өнгүүдээр тус тус тэмдэглэж тайлбарласан.

Зураг 1. Цахилгааны инженерийн хөтөлбөрийн хичээлүүдийн уялдаа холбоо

   Хичээл бүрийн  дэлгэрэнгүй мэдээлэл нь Хүснэгт 6-д үзүүлсэн загварын дагуу бэлтгэгдсэн. Тус загварт "Цахилгаан машин-I" хичээлийн хөтөлбөрийг хэсэгчлэн оруулж загвар болгон бэлтгэлээ. Тус хөтөлбөрт хамрагдах бүх хичээлийн дэлгэрэнгүй агуулгыг "Хавсралт-1: Хичээлийн хөтөлбөр"-т хавсаргалаа. Тус хавсралтанд дурдсан хичээлийн хөтөлбөрийн дэлгэрэнгүй танилцуулгад тухайн хичээлтэй холбоотой дараах агуулгыг багтааж бүтээлээ. Үүнд:

●     Хичээлийг судлах үндэслэл, зорилго

●     Урьдач нөхцөл, уялдаа холбоо

●     Сургалтын  зорилтот үр дүн

●     Хичээлийн агуулга

●     Багц цаг

●     Оюутны суралцах ачаалал, долоо хоногт хичээллэх тоо

●     Үнэлгээний аргачлал

●     Сургалтад хэрэглэгдэх сурах бичиг, гарын авлага, нэмэлт материал

Хүснэгт 5. “Цахилгаан машин-I” хичээлийн хөтөлбөрийн загвар

 Хичээлийн хөтөлбөрийн загвараас харахад, тус хичээлийн нэр, индекс буюу хичээлийн код, хичээлийн зорилго, хичээлийн төгсгөлд хүрэх үр дүнг хялбархан мэдэх боломжтой. Түүнээс гадна хичээлийн үндсэн агуулга болоод хичээлийн дэлгэрэнгүй агуулгыг оруулсан. Дэлгэрэнгүй агуулгаас өдөр бүрээр төлөвлөгдсөн судлах зүйлийн тойм, холбогдох эрх сурвалж, шаардлагатай бэлтгэх зүйлс болоод гүйцэтгэх даалгавартай танилцах боломжтой юм. Мөн оюутны гүйцэтгэлийг хэрхэн үнэлж, дүгнэх талаар үнэлгээний хэлбэр хэсэгт тодорхой дурдагдана. Хичээлийг заах багшийн нэр, харилцах хаягийг агуулах тул, оюутнууд багштай шууд холбогдож, асуулт асуух, санал солилцох боломжтой.

4.     СУРГАЛТЫН АРГА ЗҮЙ

Хөтөлбөрийн зорилго, зорилтод  хүрэхийн тулд хичээлийг CDIO стандартад нийцүүлэн идэвхтэй сургалтын арга зүйгээр явуулна. Оюутанд мэргэжлийн инженерийн дадал эзэмшүүлэхийн тулд идэвхтэй болон туршлага суулгах сургалтын аргуудыг ашиглах нь үр дүнтэй. Хичээлийг төсөлд суурилсан, туршилт, асуудалд суурилсан  зэрэг доорх аргуудаар гүйцэтгэхээр төлөвлөсөн болно.

●     Сургалтын идэвхтэй аргууд (CDIO , PBL)

●     Суралцагчийн сурах аргууд (сонсох, ажиглах, бичиж тэмдэглэх, ярих, ном зохиол уншиж судлах, сэтгэн бодох, судалж шинжлэх, идэвхтэй эрэл хайгуул хийх, сурах ажлаа төлөвлөх аргууд)

●     Сургалтын танхимын ба танхимын бус хэлбэрийг оновчтой ашиглах

Танхимийн сургалтад лекц, семинар, лабораторийн хичээлүүд багтана. Лекцийн хичээлээр суралцагчид тухайн шинжлэх ухааны онолын суурь мэдлэгийг системтэй эзэмшүүлж, семинарын хичээлээр багш, суралцагч харилцан мэдээлэл солилцох, дасгал, зураг схемтэй ажиллах, бодлого бодох, төслийн тооцоо хийх, хэлэлцүүлэг, мэтгэлцээн зохион байгуулах зэргээр сурах бичиг, гарын авлага, лавлах материал ашиглаж, онолын мэдлэгээ бататгах, бие дааж илтгэл тавих, өөрийн үзэл бодлыг хамгаалах, мэтгэлцэх, бусдыг сонсох, шүүмжлэлтэй хандах, олны өмнө ярьж сурах чадвар, дадлыг эзэмшүүлнэ. Лабораторийн хичээлээр суралцагч тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгслийг ашиглах, туршилт, хэмжилт хийж, үр дүнг нь тооцоолж, сурснаар мэргэжлийн үйл ажиллагааны бодит орчныг танин мэдэх, судалгаа шинжилгээний ажил хийх мэдлэг, чадвар, дадлыг эзэмшүүлнэ.

Танхимийн бус сургалтаар оюутанд бие даасан бүтээлч байдлыг бий болгох болно. Суралцагчийн бие даасан, бүтээлч үйл ажиллагааг танхимын сургалтын нэгэн адил удирдан зохион байгуулж, бие даан номын сан, интернэт зэрэг эх сурвалжаас шинэ мэдээллийг олж авах, сурах бичиг, гарын авлага, лавлах материалтай ажиллах чадвар дадалтай болгоно. Мөн түүнчлэн суралцагч бие даан төсөл тооцоо, реферат, илтгэл, эрдэм шинжилгээний өгүүлэл бичиж, боловсруулах судалгаа шинжилгээний ажил гүйцэтгэх чадвар, дадлыг эзэмшинэ.

5.     СУРАЛЦАХ ОРЧИН

Хүснэгт 6. Цахилгааны инженерийн тэнхимийн лаборатори, дадлагын газар:   

Хүснэгт 7. Сургалтын хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд ашиглаж байгаа сургалтын тоног төхөөрөмж, багаж хэрэгслийн жагсаалтыг дараах хүснэгтэнд харуулав

Цахилгааны инженерийн  тэнхим нь сургалтын орчинд тавигдах нийтлэг шаардлагын хүрээнд анги кабинет, лаборатори, дадлагын газрыг тохижуулан ажиллаж байна.

Зураг 2. Цахилгааны  лаборатори  (208 өрөө)

6.     ЭЛСЭГЧДЭД ТАВИХ ШААРДЛАГА

Цахилгааны инженер хөтөлбөрөөр  элсэх элсэгчийг  дэмжиж, ижил боломж олгох боловч, орон зай, цаг хугацаа, анги танхим гээд олон янзын хязгаарлалтууд байдаг тул, элсэлтийн шалгалтын нийтлэг журмыг баримтлан, нэг анги 25-30 оюутан/сурагч гэсэн бодлогын дагуу элсэгчийгг сонгон шалгаруулна. МКТК дараах чадварыг эзэмшсэн 9-р анги төгсөгчийг элсүүлэн суралцуулах бодлого баримтална. Үүнд:

●     Хувь хүний чадвар:

○     Бие даан суралцах чадвар

○     Багаар ажиллах чадвар

○     Харилцааг эрхэмлэх чадвар

○     Бусдыг хүндлэх чадвар

●     Бүтээх ухаан болон суурь мэдлэг

○     Өгөгдсөн материалыг ашиглан өөрөө сэтгэн бүтээх чадвар

○     Математик болон физикийн суурь мэдлэг

●     Хэлний чадвар

○     Эх хэлний үгийн сангаа зөв ашиглан, өөрийгөө илэрхийлэх чадвар

○     Асуудалд логиктой хандаж дүрэм, найруулгын алдаагүй найруулан бичих чадвар

Цахилгааны инженер хөтөлбөрөөр  элсэгч оюутанд тавигдах шаардлага:

●     Суурь боловсролтой иргэн элсэж, МКТК-ийн II курсээс V курсыг дуустлах 4 жилийн хугацаанд Цахилгааны инженерийн тэнхимд харьяалагдаж, суралцана.

●     Элсэгчийн суурь боловсрол эзэмшсэн  бичиг баримт  /гэрчилгээ, хувийн хэрэг/  бүрэн, ямар нэг зөрчилгүй байна.

●     Улс, хот, аймгийн хэмжээний математик болон физикийн олимпиад, уралдаан, тэмцээнд эхний 3 байрт шалгарсан суралцагч болон хичээлийн жилийн I курсын бүх хичээлийн дундаж 90% ба түүнээс дээш суралцагч нь ямар ч шалгалт шалгуургүйгээр суралцах боломжтой.

7.     БАГШИД ТАВИГДАХ  ШААРДЛАГА

МКТК-ийн нийт багш ажилтанд  тавигдах үндсэн шаардлага нь сургуулийн эрхэм зорилго, алсын хараанд нийцүүлэн “Шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, байгаль, нийгэм-хүмүүнлэгийн тодорхой чиглэлээр сургалт, эрдэм шинжилгээний ажлыг чанарын өндөр төвшинд гүйцэтгэж, оюутанд  шинэ мэдлэг, чадвар, дадлыг эзэмшүүлэх, түүнийг нь хөгжүүлэх” юм.

Мөн Монгол Улсын “Боловсролын тухай хууль”, “Дээд боловсролын тухай хууль”, “Технологийн коллежийн сургалтын хөтөлбөрт тавигдах нийтлэг шаардлага” “Хөдөлмөрийн тухай хууль”, МКТК-ийн “Хөдөлмөрийн дотоод журам” -ын заалтуудад нийцүүлэн дараах үндсэн шаардлагуудыг тавина.

Үндсэн шаардлага:

1. Цахилгааны  инженерийн мэргэжлийн ур чадвартай, сургалтыг удирдан явуулах технологи арга зүйг эзэмшсэн бөгөөд магистр ба түүнээс дээш зэрэгтэй байна.

2. Үйлдвэрлэл практикийн туршлагатай, мэргэшсэн инженерийг ажиллуулах, оюутны дадлага удирдуулах боломж бүрдүүлнэ .

3. Судалгаа, дадлага, туршилтын ажлыг явуулах технологи, арга зүйд түшиглэн удирдан гүйцэтгэх чадамжтай байна.

4. Төсөл, хөтөлбөрийг практик үйл ажиллагаанд бүтээлчээр хэрэгжүүлэх чадвар, туршлагатай байна.

Сургалт:

1)    Хичээлийн хөтөлбөрийг боловсруулж батлуулах.

2)    Танхимын сургалтыг батлагдсан хичээлийн хөтөлбөрийн дагуу хичээлийн цагийг баримтлан, хичээлийн иж бүрдлийг сайтар ханган зөрчилгүй явуулах.

3)    Зааж байгаа хичээлийнхээ сургалтын материал, хичээлийн хөтөлбөрийг цаг үеийн шаардлагад нийцүүлэн тогтмол баяжуулж, суралцагчийг бие даан суралцахад чиглэсэн гарын авлага, нэмэлт материалыг боловсруулж, батлуулах.

4)    Өөрийн мэргэжлийн салбарт гарсан шинжлэх ухаан, технологийн шинэ нээлт, ололт, дэвшилтэт арга барилыг судлан, түүнийг зааж буй хичээл сургалтандаа ашиглах.

5)    Хичээл, мэргэжил хоорондын залгах холбоог баримтлан хичээл сургалтын үйл ажилагааг явуулах.

6)    Хичээлийн зорилтын дагуу даалгавар, шалгалтын материалыг боловсруулж, оюутны зорилтод хүрсэн эсэхийг үнэлж дүгнэх, дүгнэлтийг тогтоосон хугацаанд сургуулийн мэдээллийн бааз, бүртгэлд оруулах.

7)    Оюутнуудын үйлдвэрлэлийн дадлагыг удирдаж, мэргэжлийн чиглэлээ сонгоход, арга зүйн зөвлөгөө өгөх.

8)    Оюутнуудын бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд чиглэсэн сургалтын шинэлэг арга барилыг судлаж эзэмшин, хичээл сургалтын үйл ажиллагаанд нэвтрүүлэх.

9)    Оюутнуудын сурлагын чанарт анхаарч давтлага, заавар зөвлөгөө өгөх.

10) Оюутны алба, анги удирдсан багшид сурагчдын мэдлэг чадвар хандлагын талаарх олж мэдсэн мэдээллийг шаардлагатай үед нь мэдээллэх.

Судалгаа:

1)   Сургалтын хөтөлбөр, хичээлийн агуулгыг сайжруулахад чиглэсэн судалгаа хийж, шинэ сургалтын материал, ном товхимол бүтээл туурвих.

2)   Боловсролын болон инженерчлэлийн салбарын сүүлийн үеийн судалгаа, шинэ технологийг судлан өөрийн ажилд хэрхэн нэвтрүүлэх талаар харьцуулсан судалгаа шинжилгээ хийх.

3)   Хичээлийн зорилт биелсэн эсэхэд дүн шинжилгээ хийж, оюутнууд зорилтод хүрч чадаагүй шалтгааныг олж тодруулан дүн шинжилгээ хийх.

4)   Оюутнуудын зан төлөв, мэдлэг чадвар, улирлын болон дундаж үнэлгээ, сурлагын амжилт, чанарыг харьцуулсан судалгаатай байж, суралцагчидтай ажиллахдаа ашиглах.

5)   Мэргэжлийн гадаад, дотоодын сэтгүүлд эрдэм шинжилгээний өгүүлэл нийтлүүлэх.

6)   Нийгмийн болон аж үйлдвэрлэлийн салбарын тулгамдсан асуудлыг шийдэхэд нь хамтран ажиллах, шинэ технологи, шинэ бүтээл дээр хамтран ажиллах.

7)   Дотоодын болон гадаадын их дээд сургууль, коллеж, байгууллагатай хамтарсан судалгаа хийх.

8)   Оюутны төгсөлтийн ажлыг удирдаж, тэднийг судалгааны ажлын арга барилд сургаж, зөвлөн туслах.

Сургуулийн хөгжил:

1)    Багшийн ёс зүйн хэм хэмжээг чанд сахиж багш, ажилтан, оюутнуудад үлгэр дууриалалтай ажиллаж, манлайлагч байж сургуулийн хөгжилд өөрийн хувь нэмрийг оруулах.

2)    Сургуулийн алсын хараа, эрхэм зорилго, үнэт зүйлсээ дээдлэж, ажил албандаа хүндэтгэлтэй хандаж, өөрийн зорилго зорилтыг тодорхойлж, биелүүлэх, үнэлүүлж дүгнүүлэх.

3)    Хамт олны дунд эерэг уур амьсгалыг бүрдүүлж, бие биендээ хүндэтгэлтэй хандах зарчмыг баримтлах.

4)    Сургуулийн багийн ажил болон өдөрлөгт арга хэмжээ, эцэг эхийн хурал, олон нийтийн ажлыг зохион байгуулах, оролцох.

5)    Гадаад хэлний боловсрол болон багшлах арга барил, мэргэжлийн ур чадвараа тогтмол дээшлүүлж сургалтанд хамрагдах.

6)    Албан үүргээ гүйцэтгэхэд шаардлагатай өөрийн мэдлэг, ур чадварыг байнга дээшлүүлж, хийсэн ажлынхаа гүйцэтгэл, үр дүнгийн төлөө хариуцлага хүлээх чадвартай байх.

7)    Холбогдох дүрэм журам зааврыг дагаж мөрдөх.

8)    Улирал бүрийн эцэст хийсэн ажлын тайлан бичих.

9)    Сургуулийн эд зүйлс, санхүүг ариг гамтай зарцуулах.

10) Бусад шууд удирдлагын өгсөн үүрэг даалгаврыг гүйцэтгэх.

8.     ТӨГСӨГЧДИЙН ЭЗЭМШИХ УР ЧАДВАР

Тус хөтөлбөрт суралцсанаар төгсөгч нь дараах 13 арга барилыг эзэмшинэ.

1.    Инженер техникийн асуудлыг шийдвэрлэхэд шаардлагатай хэл соёл, бичгийн чадвар эзэмшсэн, математикийг ахисан түвшинд хэрэглэж, ашиглаж чаддаг байх

2.    Олон улсын түвшинд ажиллах, өсөн дэвших чадвартай, Англи болон Япон хэлийг хэрэглээний түвшинд эзэмшсэн байх

3.    Нийтийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, үнэт зүйл болоод, глобал, соёлын, байгаль орчны болон эдийн засгийн хүчин нөлөөтэй асуудлуудыг шийдвэрлэхэд инженерийн ур чадвараа хэрэглэх

4.    Харилцааны ур чадварыг эзэмшсэн байх

5.    Инженерийн бүтээлдээ ёс зүйн болоод мэргэжлийн хариуцлагаа ухамсарлан хандаж, глобалчлал, эдийн засаг, байгаль орчин болон олон нийтийн холбогдох үр нөлөөг ухамсарласан шийдвэр гаргах

6.    Багаар ажиллахад, багаа манлайлж удирдах чадварыг эзэмшсэн байж, хамтаар ажиллахад идэвх санаачилгатай гишүүн байж, үр ашигтай ажиллах

7.    Туршилтыг боловсруулж, гүйцэтгэж, мэдээллийг анализ хийж, тайлбарлахын сацуу, үр дүн гаргахад шаардлагатай инженерчлэлийн шийдвэрийг гаргах

8.    Шинэ мэдлэгт суралцах, түүнийг хэрэглэх арга барилыг эзэмшихэд сэтгэлзүйн бэлтгэл, чадвартай байх

9.    Инженерийн төвөгтэй асуудалд, цахилгаан эрчим хүчний салбарын суурь ухаан болон бусад хамааралтай салбаруудын аргыг ашиглан шийдлийг тодорхойлох

10.  Мэргэжлийн олон янзын хүрээнд үр дүнтэй харилцах

11.  Мэргэжлийн хариуцлагаа ухамсарлаж, хууль эрх зүй болон ёс суртахууны зарчимд тулгуурласан тооцооллын туршлагын тухайд үндэслэлтэй дүгнэлт хийх

12.  Хөтөлбөрт хамрагдах мэргэжлийн үйл ажиллагааг гүйцэтгэх багийн гишүүн эсвэл удирдагчийн хувьд үр дүнтэй ажиллах

13.  Цахилгаан эрчим хүчний салбар дахь тооцоололд суурилсан шийдэл гаргахын тулд цахилгаан техникийн онол болон орчин үеийн программ, техник хангамжийг ашиглан шийдэл гаргах

9.     СУРАЛЦАГЧИЙН ҮНЭЛГЭЭ

Цахилгааны инженерийн  тэнхим нь МКТК-ийн “Сургалтын журам”-д тусгасны дагуу оюутнуудын сурлагыг үнэлнэ. Хүснэгт 12-т МКТК-д мөрдөж буй үнэлгээний тайлбар задаргааг тусгалаа. Үүнд, оюутны мэдлэг, чадвар, дадлыг A, B, C, D, F гэсэн үсгэн дүнгээр үнэлнэ. Оюутны хичээлийн ирц, бие даалт, сорил, явцын болон улирлын шалгалтын оноог багш хичээлийн онцлогоос хамааруулан 0-100 оноогоор дүгнэнэ.

Хүснэгт 8. Үнэлгээний тайлбар задаргаа

МКТК-ийн хичээлийн үнэлгээний задаргаа курс бүрт харилцан адилгүй байдаг. Курс ахих тусам  шалгалтын оноо ихэсдэг. Энэ нь мэргэжлийн хичээлүүд түлхүү ордогтой  холбоотойгоор оюутнуудын мэдлэг чадварыг шалгах зорилготой. 1-5-р курсын хичээлийн үнэлгээний задаргааг Хүснэгт 9-д  үзүүллээ.

Хүснэгт 9. 1-5-р курсын хичээлийн үнэлгээний задаргаа

Мөн туршилт болон дадлагын хичээлүүдийн хувьд оюутны тайланг үндэслэн дүгнэдэг. Туршилтын хичээлийн тайлангийн үнэлгээг Хүснэгт 14-т харуулсныг авч үзье.

Хүснэгт 10. Туршилтын хичээлийн үнэлгээний задаргаа

10.  ХӨТӨЛБӨРИЙН ЧАНАРЫН БАТАЛГААЖУУЛАЛТ

“Цахилгааны  инженер ” мэргэжлээр төгсөгч, ажил олгогч нараас хөтөлбөрийн талаарх санал, асуулга авч, нэгтгэн дүгнэн, хөтөлбөрийн дэд хороогоор хэлэлцүүлж, сургалтын хөтөлбөрт сайжруулалт, шинэчлэлийг хийнэ.

11.  УДИРДЛАГЫН МЭДЭЭЛЛИЙН СИСТЕМ

2020 оноос “Номч.мн” удирдлага мэдээллийн системийн давуу тал нь оюутан суралцагч, эцэг эх, багшийн харилцааг чухалчилж үздэг. “Номч.мн” системийг өөрсдийн сургалтын үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлсэн. “Номч.мн” систем нь сургууль, багш, эцэг эхчүүд хоорондоо мэдээлэл солилцох зорилготой байнгын ажиллагаатай вэб, гар утасны аппликейшн юм.

Зураг 3. Номч.мн систем

12.   ХАРИЛЦАА ХАМТЫН АЖИЛЛАГАА

            “Монгол Коосэн” Технологийн коллеж нь Японы “Коосэн”-гийн сургалтын агуулгыг Монгол улсад анхлан нэвтрүүлж, нутагшуулах ажлыг амжилттай хэрэгжүүлж байгаа билээ. Тус сургууль Коосэн сургалтын агуулга, хичээлийн хөтөлбөр, багшлах арга зүйг нэвтрүүлж, оюутан суралцагчдад чанартай боловсрол олгохыг зорилгоо болгосон. Сургалтаас гадна оюутан суралцагчид бие хүний төлөвшил, зан харьцаа, биеэ авч явах соёлд суралцдаг.

МКТК-ийн сургалтын хөтөлбөр нь Япон улсын JABEE буюу Japan Accreditation Board for Engineering Education-аар магадлан итгэмжлэгдсэн Япон технологийн коллежийн сургалтын хөтөлбөр юм.

/Зураг 4. Хамтын ажиллагаатай Японы сургуулиуд/